पुणे: शहरस्थित गोखले इन्स्टिट्यूट ऑफ पॉलिटिक्स अँड इकॉनॉमिक्स (GIPE) ने आर्थिक वाढीला रोजगार कसा प्रतिसाद देतो हे मोजण्यासाठी आणि सर्वसमावेशक रोजगार निर्मितीसाठी धोरणे सुचवण्यासाठी एक अभ्यास सुरू केला आहे. ‘महाराष्ट्रातील उत्पादन आणि मूल्यवर्धित सेवा क्षेत्रातील रोजगार लवचिकतेचा अभ्यास’ या शीर्षकाचा, प्रकल्प रोजगार, कामगार पद्धती आणि लैंगिक सहभागातील प्रादेशिक भिन्नता तपासण्यासाठी सर्व सहा महसूल विभागांमध्ये दुय्यम डेटा आणि विस्तृत फील्डवर्कचा वापर करत आहे. हे महाराष्ट्र औद्योगिक संबंध कायदा आणि औद्योगिक विवाद कायद्याचे बदलत्या औद्योगिक गतिशीलतेच्या प्रकाशात पुनरावलोकन करेल, विकसित संरचनांच्या संदर्भात त्यांच्या प्रासंगिकतेचे मूल्यांकन करेल. महिला कर्मचाऱ्यांच्या सहभागाला चालना देण्यासाठी आणि उत्पादन आणि सेवा या दोन्ही क्षेत्रांमध्ये लैंगिक समानता सुनिश्चित करण्यासाठी कृतीयोग्य उपाय ओळखण्यावर विशेष भर दिला जात आहे. GIPE चे कुलगुरू, प्रा. उमाकांत दाश म्हणाले की, हा अभ्यास उद्योग, कामगार आणि धोरणकर्त्यांना रोजगाराच्या पद्धती समजून घेण्यासाठी आणि उत्पादन आणि सेवा क्षेत्रात लैंगिक समानतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी गुंतवून ठेवतो. हट्टा, हिंगोली येथे नवीन संशोधन केंद्र सुरू करण्याची घोषणा त्यांनी “ग्रामीण विकास आणि संशोधन उत्कृष्टतेच्या प्रगतीसाठी मैलाचा दगड” म्हणून केली. डॅश म्हणाले, “प्रकल्पामध्ये औद्योगिक कामगार, नियोक्ते, सरकारी अधिकारी आणि धोरणकर्त्यांसह विविध भागधारकांच्या माहितीचा समावेश आहे. या निष्कर्षांमुळे महाराष्ट्रातील रोजगार निर्मितीची खरी गतिशीलता समजण्यास मदत होईल आणि सर्वसमावेशक वाढीसाठी पुराव्यावर आधारित धोरण ठरवण्यास मदत होईल.” अभ्यास, दोन प्रमुख टप्प्यांमध्ये विभागलेला, विस्तृत क्षेत्रीय संशोधनासह परिमाणात्मक विश्लेषण एकत्र करतो. पहिल्या टप्प्यात, मुख्य क्षेत्रांमधील आर्थिक वाढीवर रोजगार पातळी कशी प्रतिक्रिया देते याचे मूल्यांकन करण्यासाठी संशोधन संघ दुय्यम डेटा वापरून रोजगार लवचिकतेचा अंदाज घेत आहे. या निष्कर्षांच्या आधारे, हा प्रकल्प संतुलित आणि शाश्वत रोजगार निर्मितीला चालना देण्यासाठी धोरणे प्रस्तावित करेल. दुसऱ्या टप्प्यात कोकण, पुणे, नाशिक, औरंगाबाद, अमरावती आणि नागपूर या सहाही महसूल विभागांमध्ये जमिनीवर कामाचा समावेश आहे. स्थानिक उद्योग, कामगार आणि नियोक्ते यांच्याशी थेट संवाद साधण्यासाठी संशोधक पुणे जिल्ह्यातील निवडक औद्योगिक ब्लॉक आणि इतर प्रातिनिधिक ठिकाणांना भेट देत आहेत. क्षेत्रीय अभ्यास रोजगार ट्रेंड, कामगार पद्धती आणि लिंग सहभागातील प्रादेशिक फरक शोधतो.
