पुणे: पुण्यातील राष्ट्रीय हरित न्यायाधिकरण (NGT) खंडपीठाने वडगाव बुद्रुक येथील रेडी-मिक्स सिमेंट (RMC) प्लांटला प्रदूषण नियमांचे उल्लंघन केल्याबद्दल महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडे (MPCB) एका महिन्याच्या आत पर्यावरण नुकसान भरपाई (EDC) म्हणून 29.68 लाख रुपये जमा करण्याचे निर्देश दिले आहेत. ही रक्कम बाधित क्षेत्रातील पर्यावरण सुधारण्यासाठी वापरण्यात यावी, असे खंडपीठाने सांगितले.11 नोव्हेंबर रोजी आदेश पारित करण्यात आला आणि मंगळवारी उपलब्ध करण्यात आला.MPCB, 24 जून 2024 रोजी, RMC प्लांट बंद करण्याचे निर्देश दिले, परंतु ते यावर्षी 17 जून पर्यंत कार्यरत राहिले. प्लांटजवळील एका सोसायटीतील रहिवासी सुयोग केळकर यांनी ट्रिब्युनलसमोर अर्ज दाखल करून प्लांट बंद करण्याचे निर्देश मागितले होते कारण यामुळे रहिवाशांच्या तसेच जवळच्या शाळेतील विद्यार्थी आणि बेकरी यांच्या आरोग्यास धोका निर्माण झाला होता.न्यायमूर्ती दिनेश कुमार सिंह आणि तज्ञ सदस्य सुधीर कुमार चतुर्वेदी यांच्या NGT खंडपीठाने MPCB ला पर्यावरणाच्या झालेल्या नुकसानीचे मूल्यांकन करून प्रतिज्ञापत्र दाखल करण्यास सांगितले होते. MPCB ने उल्लंघनाच्या कालावधीसाठी EDC ची 29.68 लाख रुपये मोजली आणि प्लांटने रक्कम भरण्यास सहमती दर्शवली. सध्या, RMC प्लांट बंद आहे.केळकर यांनी त्यांच्या अर्जात अशी विनंती केली होती की, लहानपणी दम्याचा त्रास असल्याने त्यांनी हवेशीर सोसायटीत फ्लॅट खरेदी केला होता. सोसायटीच्या परिसरात शाळा व मंदिर आहे. त्याच्या आणि त्याच्या सोसायटीतील इतर रहिवाशांच्या अनेक तक्रारी असूनही, डिसेंबर 2021 मध्ये, MPCB ने RMC प्लांट उभारण्याची परवानगी दिली. केळकर यांनी नमूद केले की प्लांटने महामार्गापासून 80 मीटर आणि शाळेपासून 160 मीटर अंतरावर असलेल्या MPCB च्या साइटिंग नियमांचे उल्लंघन करूनही प्लांटला स्थापनेसाठी संमती दिली गेली होती.2025 मध्ये, केळकर यांनी आरटीआय याचिकेद्वारे शोधून काढले की RMC प्लांट संमतीशिवाय चालत आहे आणि जून 2024 मध्ये आधीच बंद करण्याची नोटीस जारी करण्यात आली होती.एमपीसीबीच्या अधिकाऱ्याने तक्रारीच्या सुनावणीदरम्यान, एमपीसीबीला प्लांट बंद करण्याबाबत अंमलबजावणी करण्याचे कोणतेही अधिकार नाहीत, असे सांगितल्यानंतर केळकर यांनी एनजीटीकडे संपर्क साधला. सुनावणी दरम्यान, MPCB ने उत्तर प्रतिज्ञापत्र दाखल केले, ज्यामध्ये त्याने सादर केले की RMC प्लांटची सद्यस्थिती पडताळण्यासाठी, त्याच्या अधिकाऱ्यांनी 17 जून 2025 रोजी युनिटला भेट दिली आणि 320 KVA क्षमतेच्या डीजी सेटवर ते कार्यरत असल्याचे आढळले. 9 जुलै 2024 रोजी महावितरण, पुणे यांनी युनिटचा वीज पुरवठा खंडित केला होता.
