पुणे: शेतकरी उच्च तंत्रज्ञानाच्या अचूक शेतीसाठी पारंपारिक पद्धतींची अदलाबदल करत असताना संपूर्ण महाराष्ट्रात कृषी ड्रोन उड्डाण घेत आहेत. सरकारी अनुदानामुळे, पीक निरीक्षण आणि खते आणि कीटकनाशकांच्या अचूक फवारणीसाठी तंत्रज्ञानाचा वेगाने अवलंब केला जात आहे.राज्याच्या कृषी विभागाच्या म्हणण्यानुसार, सुमारे 16 कोटी रुपयांचे ड्रोन यापूर्वीच विविध सरकारी-समर्थित योजनांतर्गत खरेदी केले गेले आहेत. ही वाढ मुख्यत्वे केंद्र सरकारच्या कृषी यांत्रिकीकरणावरील उप-मिशन (SMAM) आणि क्षेत्राचे आधुनिकीकरण आणि अंगमेहनतीवरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या उद्देशाने विशिष्ट राज्यस्तरीय उपक्रमांमुळे चालते.तज्ञांच्या मते कार्यक्षमतेतील वाढ आश्चर्यकारक आहे. पारंपारिक मॅन्युअल फवारणीला मोठे शेत झाकण्यासाठी तास किंवा अगदी दिवस लागू शकतात, परंतु एक ड्रोन हे काम काही मिनिटांत पूर्ण करू शकते, रसायनांचा अधिक एकसमान वापर सुनिश्चित करते आणि उत्पादकता लक्षणीयरीत्या सुधारते.“शेतकरी फायद्यांबद्दल अधिक जागरूक होत आहेत आणि सरकारी अनुदानामुळे ही मशीन्स अधिक परवडणारी झाली आहेत,” कृषी विभागाच्या अधिकाऱ्याने सांगितले. सध्याच्या योजनांतर्गत, वैयक्तिक शेतकरी, शेतकरी उत्पादक संस्था (FPOs), सहकारी संस्था आणि ग्रामीण उद्योजकांना आर्थिक सहाय्य प्रदान केले जाते, ज्यामध्ये आगाऊ खर्चाचा महत्त्वपूर्ण भाग समाविष्ट केला जातो.तंत्रज्ञान देखील नवीन सेवा अर्थव्यवस्थेला चालना देत आहे. “वैयक्तिक मालकीच्या पलीकडे, FPOs आणि कृषी-स्टार्टअप्स ड्रोन सेवा भाड्याने देत आहेत. यामुळे लहान आणि सीमांत शेतकऱ्यांना मोठ्या गुंतवणुकीशिवाय उच्च तंत्रज्ञानाचा वापर करता येतो,” अधिकारी पुढे म्हणाले.डेटा सूचित करतो की “ड्रोन सेवा केंद्रे” आता ग्रामीण भागात उदयास येत आहेत, जी केवळ फवारणी सेवाच देत नाहीत तर प्रशिक्षित पायलट आणि देखभाल समर्थन देखील देतात. शेतकऱ्यांसाठी, फायदे दुप्पट आहेत: ते वाढत्या मजुरीच्या खर्चावर बचत करते आणि विषारी कीटकनाशकांचा थेट संपर्क कमी करून आरोग्य सुरक्षा सुधारते.मागणी कमी होण्याची चिन्हे दिसत नाहीत. आर्थिक सहाय्यासाठी शेकडो अर्जांवर सध्या प्रक्रिया केली जात आहे आणि अधिका-यांना आशा आहे की येत्या काही महिन्यांत राज्यात कार्यरत कृषी ड्रोनची संख्या 600 च्या पुढे जाईल.संजय काचोळे, जिल्हा कृषी अधिकारी, पुणे यांनी नमूद केले की, तंत्रज्ञान विशेषत: कामगार संकटाचा सामना करणाऱ्या प्रदेशात महत्त्वाचे आहे. “पुण्यासारख्या जिल्ह्यांमध्ये शेतमजुरांची कमतरता ही एक मोठी चिंतेची बाब बनली आहे. या संदर्भात, ड्रोन ही एक मोठी मदत आहे. आम्ही आधीच जिल्ह्याच्या अनेक भागात मोठ्या प्रमाणावर वापर पाहत आहोत आणि राज्यभरातील आधुनिक शेतीचा अविभाज्य भाग बनण्याची आमची अपेक्षा आहे,” ते म्हणाले.
