पुणे : औंध येथील सिंध सोसायटीजवळ रविवारी पहाटे बिबट्या दिसल्याने शहरात सावधगिरीचे वातावरण पसरले आहे. अस्वस्थ भावना फक्त औंध आणि त्याच्या परिसरापुरती मर्यादित नाही. आता, आजूबाजूचे रहिवासी – अगदी दूरवरचे लोकही – बिबट्यांवर लक्ष ठेवून आहेत. चुकीच्या माहितीमुळे बरीच चिंता वाढली आहे. समाजातील व्हॉट्सॲप ग्रुप्सवर फिरणारे खोटे दर्शन, रिसायकल क्लिप आणि AI-व्युत्पन्न केलेले व्हिडिओ संभ्रम निर्माण करत आहेत आणि रात्रीच्या वेळी ते कसे आणि केव्हा बाहेर पडायचे हे बदलण्यासाठी अनेकांना प्रवृत्त करत आहेत. नियमित चालणाऱ्यांसाठी, संध्याकाळच्या उशिरा दिनचर्येने एकेकाळी सहजतेची भावना सावधगिरीचा मार्ग दाखवली आहे. NIBM रोड येथील रहिवासी असलेल्या प्रेमिला गिरनार यांनी सांगितले की, रात्रीचे जेवण संपवून ती रात्री 10.30 च्या सुमारास फिरायला जायची. “तेव्हा रस्ते शांत होते, आणि मी रहदारीचा ताण न घेता चालू शकत होतो. आता प्रत्येक रील, पोस्ट किंवा संदेश कुठे ना कुठे दिसलेल्या बिबट्याबद्दल बोलतो. तो खोटा आहे हे माहीत असूनही, माझ्या मनात ते खेळत आहे. मी आजकाल संध्याकाळी 6.30-7 पर्यंत बाहेर जातो. अंधार पडल्यानंतर, मी रस्त्यावर राहण्यापेक्षा माझ्या बाल्कनीतून बिबट्यांवर लक्ष ठेवण्यास प्राधान्य देतो.” पाळीव प्राण्यांचे पालक, विशेषत: वृद्ध पाळीव प्राण्यांची काळजी घेणारे, असे म्हणतात की बदल अधिक व्यत्यय आणणारे आहेत. उंड्रीमध्ये, रात्री 11.30 च्या सुमारास नियमितपणे तिच्या ज्येष्ठ कुत्र्याला बाहेर घेऊन जाणाऱ्या एका रहिवाशाने सांगितले की, वेळ तिच्या वरिष्ठ कुत्र्याच्या संथ गतीला अनुकूल आहे. “रात्री उशिरा चालणे म्हणजे माझ्या कुत्र्यासाठी कोणतीही रहदारी आणि ताण नाही, ज्याला संधिवात आहे आणि तो खूप मंद गतीने चालतो. पण आता, मी उशिराने बाहेर पडणे बंद केले कारण मला बिबट्याचा सामना करण्याची कोणतीही शक्यता नको आहे. आजकाल, आम्ही रात्री 8.45 पर्यंत खाली जातो, जरी याचा अर्थ लोक आणि वाहनांशी व्यवहार केला तरीही,” रहिवासी, श्रुती देबकर म्हणाल्या. अनेक क्षेत्रांतील सार्वजनिक जागा आता पूर्वीपेक्षा रिकामी झाल्या आहेत. जॉगिंग ट्रॅक, सोसायटी लेन आणि टेकड्यांजवळील रस्त्यांवर रात्री उशिरा कमी लोक दिसतात, जे वास्तविक परिस्थितींप्रमाणे अफवा पसरवण्याद्वारे घेतलेली सावधगिरी दर्शवतात. ही दक्षतेची भावना रस्त्यावर उदरनिर्वाह करणाऱ्यांपर्यंत पोहोचते. हिंजवडी येथील ऑटोरिक्षा चालक, जो रात्री उशिरा विमाननगरला जातो, त्याने सांगितले की तो नेहमीपेक्षा लवकर घरी जायला लागला आहे. “पूर्वी, मी मध्यरात्रीपर्यंत आणि काहीवेळा नंतर काम करायचो कारण आयटी कर्मचाऱ्यांच्या परिसरात अशी वेळ असते. आता रात्री 9.30 नंतर एखाद्या निर्जन ठिकाणी जायचे असेल तर मी नाही म्हणतो. माझे कुटुंब मला फोन करून लवकर घरी येण्यास सांगत आहे. प्रत्येकजण आता बिबट्यांवर लक्ष ठेवून आहे, जरी कोणाला खरे काय आहे हे माहित नसले तरीही.” अशी दक्षता सर्व नागरिकांसाठी महत्त्वाची असल्याचे वनविभागाचे मत आहे. “खोटे दर्शन निश्चितपणे सोशल मीडिया ग्रुप्सवर प्रसारित केले जात आहे, म्हणूनच विभाग माध्यमांना दररोज संध्याकाळचे अपडेट्स जारी करत आहे, प्रत्यक्ष पुराव्याच्या आधारे वास्तविक परिस्थिती स्पष्टपणे रेखाटत आहे. जे प्रसारित केले जात आहे त्यातील बरेच काही अप्रमाणित सामग्री आहे, परंतु बिबट्याला दिसल्यापासून ते पकडण्याचे कोणतेही फुटेज आढळले नाही, त्यामुळे PU च्या प्राथमिक शिबिरात राहण्याचा सल्ला आणि प्राथमिक नागरिकांनी पू. खबरदारीचे उपाय,” पुणे येथील मुख्य वनसंरक्षक आशिष ठाकरे यांनी सांगितले. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाचे (एसपीपीयू) अधिकारी आणि विद्यार्थ्यांशी रात्री उशिरा आणि पहाटे आंदोलन टाळण्यासाठी आपण बोललो असल्याचे ठाकरे यांनी सांगितले. “आम्ही औंध आणि विद्यापीठ परिसरातील सोसायट्यांच्या व्यवस्थापन समित्यांची बैठक घेत आहोत आणि त्यांना सावधगिरीच्या मार्गदर्शक सूचनांसह एक लेखी परिपत्रक देण्यासाठी आहोत,” ठाकरे म्हणाले.
